“Hiến kế” cho dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương

Trong ngày làm việc đầu tiên, Ủy ban đã nghe các chuyên gia đóng góp ý kiến vào dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Phiên họp toàn thể lần thứ 16 của Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nhóm nghiên cứu của Ủy ban luật pháp đồng tình với sự cần thiết ban hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Việc ban hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương không chỉ nhằm khắc phục những bất cập tồn tại của Luật Tổ chức HĐND và UBND sau 11 năm thi hành mà còn nhằm cụ thể hóa những quy định mới của Hiến pháp và chủ trương, chính sách của Đảng về đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương nằm nâng cao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm và hiệu lực, hiệu quả quản lý chính quyền địa phương. Dự thảo Luật gồm có 8 chương, 210 điều, gồm: Những quy định Biển Đồng Chữ Nổi chung; Tổ chức đơn vị hành chính; Nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND và UBND; Tổ chức và hoạt động của HĐND; Tổ chức và hoạt động của UBND; Công khai, sáng tỏ và bảo đảm sự dự của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - từng lớp và dân chúng trong tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương; Tổ chức chính quyền địa phương trong trường hợp thay đổi đơn vị hành chính và trong trường hợp đặc biệt; Điều khoản thi hành. Đóng góp ý kiến vào dự thảo Luật, về tên gọi của dự thảo luật, Nhóm nghiên cứu đồng tình với tên gọi của dự thảo luật là Luật Tổ chức chính quyền địa phương, tên gọi này hợp nhất với tên gọi các luật về tổ chức bộ máy của Nhà nước ta và ăn nhập với quy định của Hiến pháp mới. Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng, tên gọi này chưa đề đạt đầy đủ khuôn khổ điều chỉnh của dự thảo luật vì ngoài vấn đề về tổ chức bộ máy của chính quyền địa phương, dự thảo luật còn điều chỉnh cả về đơn vị hành chính và hoạt động của chính quyền địa phương. Về khuôn khổ điều chỉnh của dự thảo luật, nhóm nghiên cứu căn bản tán đồng với khuôn khổ điều chỉnh của dự thảo Luật nhưng đề nghị ban soạn thảo lý giải thêm một số vấn đề sau: đồng tình với việc quy định về đơn vị hành chính trong dự thảo nhưng yêu cầu cân nhắc liều lượng quy định cho hiệp và bảo đảm tính thống nhất, tránh trùng lặp với các luật khác như vấn đề phân loại hành chính, phân loại thành phố… Về việc xác định “đơn vị hành chính tương đương” thuộc thành thị trực thuộc trung ương là “tỉnh thành”, đô thị này được chia thành “phường và xã”. Về vấn đề này, có quan điểm đề nghị làm rõ đơn vị hành chính tương đương là gì? Việc dự thảo Luật chia thị thành thuộc tỉnh thành trực thuộc trung ương thành phường, xã là chưa tham khảo thực sự hạp với đặc điểm, tính chất của đơn vị hành chính này. Cũng có quan điểm cho rằng, cách phân chia như vậy là chưa xác định rõ thuộc tính của tỉnh thành thuộc tỉnh thành là thành thị hay nông thôn, nếu là thành thị thì không có xã, nếu là nông thôn thì không có phường. Góp ý cho dự thảo luật, GS,TSKH Đào Trí Úc, Chủ tịch Hội đồng Viện Chính sách công và Pháp luật cho rằng, trong Hiến pháp chương Chính quyền địa phương là chương mới, có đề cập vấn đề phân chia đơn vị hành chính. Luật cần phải cụ thể hóa cấp lãnh thổ như thế nào? Luật chưa làm rõ 3 cấp. “Thẩm quyền của mỗi cấp cần làm rõ ra sao, nếu không nhìn vào đó sẽ như ma trận, mỗi cấp có địa vị pháp lý riêng như biển quảng cáo thế nào? Mối quan hệ giữa trung ương và địa phương (là điểm mới của Hiến pháp, Điều 112) nhưng trong Luật này chưa biểu đạt rõ nội dung này. Tự quản đia phương là thiên hướng của thế giới, điều này đã có chủ trương nhưng tại sao lại chưa được cụ thể hóa ở trong Luật? chí ít trong luật này cũng phải mở ra được gam, độ nào đó của tự quản địa phương” – GS Đào Trí Úc nhấn mạnh. Đứng ở giác độ địa phương, ông Vũ Hồng Khanh, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết: Hà Nội mấy năm mới rồi đã tập kết phân cấp theo đúng quan điểm những nhiệm vụ nào cấp chính quyền cơ sở làm tốt thì phân cấp hết. Nhưng có những việc phân cấp xong thì lại phải rút nó về vì khi thực hiện không đủ điều kiện duy trì ví dụ vấn đề quy hoạch hay vấn đề cấp nước không thể cấp xã làm được mà phải cả tuyến. Ông Khanh cũng kiến nghị “đã gọi là chính quyền thành phố thì cấp trên phải quyết định bộ máy của cấp dưới nếu không sẽ khó chỉ đạo”. GS Trần Ngọc Đường, Chuyên gia cao cấp của Quốc hội nhận xét: “ chẳng thể có cấp chính quyền mà thể chế hoạt động hình thức. Hiệu quả hoạt động của UBND chính là hiệu quả của Hội đồng quần chúng. Có lúc đã quy định UBND là cơ quan thường trực giữa hai nhiệm kỳ của HĐND. Dự thảo phải có quy định gắn kết hai thiết chế này chứ không phải đẻ ra nhiều bộ máy. Còn ông Nguyễn Văn Thuận, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban luật pháp của Quốc hội thì kiến nghị phải làm rõ hơn việc phân cấp phân quyền địa phương. Địa phương phải được tạo điều kiện có quyền tự quyết nào đó về ngân sách và kể cả về mặt một số nhân sự… Chiều 18-8, Ủy ban luật pháp tiếp tục nội dung họp cho quan điểm về dự thảo luật Tổ chức chính quyền địa phương. Tin, ảnh: NGUYÊN MINH